RFID, radyo dalgalarını kullanarak üzerindeki bir objenin yada insanın kimlik bilgilerini nümerik bir seri numarası olarak ileten sistemlerin genel adıdır. Bu kablosuz sistemler temas etmeden ve görünür dahi olmadan uzaktan okuma imkanı vermektedir ki bu özelliği ile barkod gibi geleneksel teknolojilerin kullanılamadığı zorlu ortamlarda büyük kolaylıklar sağlar. RFID etiketler, aynı zamanda elektronik veri taşıyıcıları olarak da kullanılabilir ve bulundukları değişik noktalarda farklı bilgiler yazılıp okunabilir. RFID genel kategori olarak Auto-ID teknolojisi altında gruplandırılır; Auto-ID teknolojilerinin ortak faydası manuel olarak yapılan veri girişlerindeki süreyi kısaltmak ve hataları önlemektir.

RFID ETİKET (RFID TAG) NEDİR?

Bir RFID etiketi, bir mikroçip ile buna bağlı bir radyo anteninden oluşur. Bu mikroçip 64 bit'den 2 KB'a kadar veri depolama özelliğine sahip olabilir ki bu da üzerinde bulunduğu ürünün üretim-sevk tarihi, sipariş numarası, müşteri bilgileri, seri numarası gibi önemli bilgileri kolayca taşıyabileceği anlamına gelir.

RFID etiketleri üzerine yazılan bilgiyi okuyabilmek için bir RFID okuyucuya ihtiyaç vardır. Bu okuyucu kendine bağlı anten(ler) ile ortama radyo dalgaları yayar ve etiketlerden geri dönen sinyalleri algılar. Daha sonra bu radyo sinyaller üzerindeki bilgiyi dijital formda sisteme iletir. Bir okuyucu aynı zamanda yazıcı olarak da fonksiyon görür.

Litum tarafından geliştirilen RFID sistemleri başta SAP olmak üzere birçok kurumsal bilgi sistemine entegre olarak çalışır. RFID kapılarından ve mobil terminallerden gelen bilgiler, Litum'un kendi ara yazılımı ile derlenerek istenen işlemlerin ve veri kayıtlarının oluşması sağlanır.

RFID uygulamalarında en önemli detaylardan biri doğru etiketin seçimidir. Çalışma ortam koşulları, etiketlenecek ürünlerin yerleşimi, malzemenin hammaddesi, hedeflenen okuma mesafesi gibi faktörler etiket seçimini doğrudan etkilemektedir. Ayrıca üzerine baskı yapılabilecek etiketler, geniş hafıza kapasitesi, zorlu şartlara ve sıcaklıklara dayanım gibi ilave özellikler de aranması durumunda özel etiket seçimi yapılması gerekir. Bu seçimi yapmanızda, Litum gibi proje entegratörü firmalar, çalışma ortamınızda gerekli araştırmaları yaparak size doğrudan yardımcı olacaktır.

RFID etiketi üreticileri, birçok farklı tasarım ve özelliğe sahip etiketleri bu sebeplerle tasarlamaktadır. En yaygın etiket üreticileri Rafsec ve Alien Technology'dir. Bu firmalarla yakın çalışma içinde olan Litum, uygulamanıza bağlı olarak özel etiket tasarımı yaptırma opsiyonunu da sunar.

AKILLI ETİKET (SMART LABEL) NEDİR?
Bir RFID etiketinin üzerine gözle okunabilen bilgiler ve barkod da basılabilecek şekilde kağıtla kaplanmış etikeltlerdir. RFID yazıcılar (RFID printer) hem RFID çipi kodlama hem de etikete baskı işlemini aynı anda yaparak pratik bir kullanım sağlarlar.

RFID'NİN ÇALIŞMA PRENSİBİ NEDİR?
RFID etiketlerine bilgi yazılması ve bu bilgilerin gerektiğinde okunması radyo dalgaları ile yapılır. En yaygın olarak kullanılan pasif etiketler RFID okuyucu tarafından yayılan enerji ile aktive olurlar ve üzerlerindeki bilgiyi okuyucuya gönderirler. RFID okuyucular etiketlerden topladıkları bilgileri direk olarak yada network üzerinden, bu bilgiyi işleyecek olan bilgisayar/ yazılım sistemine iletirler. Gelen bu bilgi, aynı barkod sistemlerinde olduğu gibi kullanıcının istediği işlemlere uygun olarak işlenerek kullanılır, depolanır.

RFID'NİN TEMEL ÖZELLİKLERİ NELERDİR?
RFID etiketi okuyucu tarafından görünmeden ve uzak mesafeden (10 metre) okunabilir. Etiket üzerindeki bilgi istenildiği zaman RFID okuyucu ile sınırsız kez değiştirilebilir. Aynı anda birçok etiket okunabilir (500 ad/ sn). Etiketler ortam koşullarından etkilenmeden çalışır. Uzun ömürlüdür.

RFID STANDARTLARI?

Her ülke kendi frekans planını düzenlemekte olupTürkiye'de de bu görev Telekomünikasyon Kurumu tarafından yürütülmektedir. Avrupa'daki spektrum kullanımını düzenleyen Avrupa Posta ve Telekomünikasyon Birliği'nin (European Conference of Postal and Telecommunications Administrations - CEPT) , UHF RFID için en son kabul ettiği standart ETSI EN 302 208'dir.

Bu standart RFID'nin 865 - 868 MHz frekans bandında, "listen before talk " (LBT) protokolü ile 2 W'a varan güç seviyeleri ile kullanılmasını öngörmektedir. Bu standart pek çok Avrupa ülkesinde kabul edilmiş ve yerel düzenlemelere yerleştirilmiştir.

RFID SİSTEM BİLEŞENLERİ NELERDİR?

RFID sistemlerini mobil ve sabit uygulamalar olarak iki bölümde incelenebilir.
Sabit RFID sistemler: RFID okuyucular, RFID antenler (genelde her okuyucu için iki ya da dört antene ihtiyaç duyulmaktadır), ana bilgisayar, yazılım ve ışık, sensör gibi yan birimlerden oluşur. Bu sabit sistemlere RFID kapısı da denilmektedir. Bir kapıyı andıran RF alanı içerisinden geçen etiketli ürünlerin kimlik bilgilerini alır ve bilgisayar sistemine aktarırlar. Bu kapıların okuma genişliği 10 m civarındadır.
Mobil sistemlerin okuma/ yazma mesafesi ve gücü sabit sistemlere oranla daha sınırlı olmasına rağmen farklı noktalarda veri toplama/ işleme özelliğine sahip olmalarından dolayı uygulama ve maliyet avantajı sağlamaktadırlar.
Her RFID okuyucu aynı zamanda bir RFID programlayıcı olarak da çalışır. Ancak yüksek hacimde etiket programlama için yaygın olarak RFID printer'lar kullanılmaktadır. Bu printer'lar ortalama olarak saniyede iki etiket programlama kapasitesine sahip oldukları gibi aynı zamanda etiket üzerine görsel olarak barkod basabilir, termal veya ribbon ile yazı yazdırabilir.

RFID OKUYUCULARIN OKUMA MESAFESİ NE KADARDIR?

UHF RFID okuyucular çevresel etkenlere göre değişkenlik göstermekle birlikte 10 metrelik bir alan içerisinde okuma ve yazma işlemini yapabilmektedir. Bu mesafe geniş bir fabrika kapısından geçen forklifteki ürünlerin tamamını aynı anda saymaya ve yazmaya yeterli bir mesafedir. Mobil RFID okuyucularda okuma mesafesi çevresel koşullara bağlı olarak 2-3 m arasında değişmektedir. Bu mesafe bir çalışanın rafların önünden yürüyerek geçerken cihazı açarak fabrikada sayım yapmasına yetecek mesafedir.

RFID'NİN MRP SİSTEMLERİ İLE ENTEGRASYONU
RFID sistemlerinin çalışabilmesi için "middleware" olarak adlandırılan bir ara yazılıma ihtiyaç duyulur. Bu ara yazılım, firmaların değişen ihtiyaçlarına uygun olarak entegratör firmalar tarafından çoğu kez o firmaya özel olarak geliştirilir. Ancak bu middleware ile firmanın kullandığı MRP sisteminin birlikte şekilde çalışması gerekir. Bu şekilde firma personeli alışkın olduğu şekilde veri alabilecek, rapolara ulaşabiliecek ve her işlem için farklı bir yazılım çalıştırmak zorunda kalmayacaktır. Bu nedenle RFID middleware'i, firmanın kullandığı kurumsal ERP/ MRP sistemine entegre edilir. Bu entegrasyon hizmeti RFID hizmetini veren firma ile firmanın kullandığı mevcut sistemin desteğini veren firma ile birlikte çalışarak, gerekli verilerin doğru yerlere yazılıp-okunmasını sağlayacak şekilde yapılır.

EPC (ELECTRONIC PRODUCT CODE) VE EPC GLOBAL

RFID ile bir ürün tanımlama standardıdır. Firmaların barkodlar için var olan yerleşik standartlardan EPC'ye geçişi için bir yol belirlemek amacıyla temel GTIN (Küresel Ticari Ürün Numarası) yapısı benimsenmiştir. EPC, MIT Auto-ID Merkezi, 120'den fazla küresel kuruluş ve üniversite laboratuarları tarafından geliştirilmiştir. EPC Sistemi bir GS1 alt kuruluşu olan EPCglobal Inc. tarafından idare edilmektedir.

EPCglobal , küresel standartlar organizasyonları GS1 ve GS1 US™'in (eski adıyla Uniform Code Council, Inc.) ortak bir kuruluşudur. Elektronik Ürün Kodu ( Electronic Product Code) teknolojisinin sorumlu bir şekilde standartlaştırılması ve dünya çapında benimsenmesini sağlamak amacıyla kurulmuştur. EPCglobal Ağı için küresel standartlar geliştirmeye odaklanmış, endüstri liderleri ve kuruluşlarından oluşan, üyelik-tabanlı bir kuruluştur. Amacı, tedarik zinciri boyunca görünürlüğü ve etkinliği artırmak ve firmalarla ticari ortakları arasında yüksek kaliteli bilgi akışı sağlamaktır.

EPCglobal Sistemi, bir ürünün küresel olarak, tüm tedarik zinciri boyunca anında ve otomatik tanımlama ve takibini sağlamak için RFID teknolojisi, var olan iletişim ağı altyapısı ve Elektronik Ürün Kodunu (bir ürünü tekil ve özgün olarak tanımlamak için kullanılan bir numara) birleştiren, tedarik zincirinin gelişmiş etkinlik ve görünürlüğünü sağlayan yeni bir küresel sistemdir.

EPCglobal'ın Türkiye'deki temsilcisi TOBB bünyesindeki GS1 Türkiye'dir.

RFID FREKANSLARI?

RFID teknolojisinin pratikte kullanılan uygulamaları temel olarak üç ana frekans bandında çalışmaktadır.Bunlar:

Low Frequency (LF) 125 kHz,

High Frequency (HF) 13.56 MHz,

Ultra High Frequency (UHF) 868 MHz ve

Genel bir kabul olarak frekansın artmasıyla birlikte okuma mesafesinin de arttığını söylemek doğru sayılabilir. 125 kHz bandında çalışan proximity okuyucular yaklaşık 3 cm -5 cm, 13.56 MHz bandında çalışan okuyucular 5 cm - 1 m, 868 MHz'de 2 m-15 m okuma mesafeleri, ortalama değerleri yansıtır. (Bu değerler pasif - üzerinde enerji kaynağı bulunmayan- etiketler için verilmiştir.)