RFID, radyo dalgalarını kullanarak üzerindeki bir objenin yada insanın kimlik bilgilerini nümerik bir seri numarası olarak ileten sistemlerin genel adıdır. Bu kablosuz sistemler temas etmeden ve görünür dahi olmadan uzaktan okuma imkanı vermektedir ki bu özelliği ile barkod gibi geleneksel teknolojilerin kullanılamadığı zorlu ortamlarda büyük kolaylıklar sağlar. RFID etiketler, aynı zamanda elektronik veri taşıyıcıları olarak da kullanılabilir ve bulundukları değişik noktalarda farklı bilgiler yazılıp okunabilir. RFID genel kategori olarak Auto-ID teknolojisi altında gruplandırılır; Auto-ID teknolojilerinin ortak faydası manuel olarak yapılan veri girişlerindeki süreyi kısaltmak ve hataları önlemektir.
Bir RFID etiketi, bir mikroçip ile buna bağlı bir radyo anteninden oluşur. Bu mikroçip 64 bit'den 2 KB'a kadar veri depolama özelliğine sahip olabilir ki bu da üzerinde bulunduğu ürünün üretim-sevk tarihi, sipariş numarası, müşteri bilgileri, seri numarası gibi önemli bilgileri kolayca taşıyabileceği anlamına gelir.
RFID etiketleri üzerine yazılan bilgiyi okuyabilmek için bir RFID okuyucuya ihtiyaç vardır. Bu okuyucu kendine bağlı anten(ler) ile ortama radyo dalgaları yayar ve etiketlerden geri dönen sinyalleri algılar. Daha sonra bu radyo sinyaller üzerindeki bilgiyi dijital formda sisteme iletir. Bir okuyucu aynı zamanda yazıcı olarak da fonksiyon görür.
Litum tarafından geliştirilen RFID sistemleri başta SAP olmak üzere birçok kurumsal bilgi sistemine entegre olarak çalışır. RFID kapılarından ve mobil terminallerden gelen bilgiler, Litum'un kendi ara yazılımı ile derlenerek istenen işlemlerin ve veri kayıtlarının oluşması sağlanır.
RFID ile ilgili temel konular
RFID NEDİR?
RFID, radyo dalgalarını kullanarak üzerindeki bir objenin kimlik bilgisini nümerik bir seri numarası olarak ileten sistemlerin genel adıdır. Bu kablosuz sistemler temas etmeden ve hatta görünür dahi olmadan okuma imkanı vermektedir ki bu özelliği ile üretim ve barkod gibi geleneksel teknolojilerin kullanılamadığı zorlu ortamlarda büyük kolaylıklar sağlamaktadır. RFID etiketler, aynı zamanda elektronik veri taşıyıcıları olarak da kullanılabilir ve bulundukları değişik noktalarda farklı bilgiler yazılıp okunabilir. RFID genel kategori olarak Auto-ID teknolojisi altında gruplandırılır; Auto-ID teknolojilerinin ortak özelliği manuel olarak yapılan veri girişlerindeki süreyi kısaltmak ve hataları önlemektir.
RFID ETİKETİ (RFID TAG) NEDİR?
RFID etiketi bir mikroçip, bir anten ve bunların üzerini kaplayan koruyucu film tabakasından oluşur. RFID etiketler İngilizce'de tag, transponder ya da inlay olarak adlandırılır. Bir çok şekil ve ebata sahip etiketler bulunmaktadır. RFID etiketler pasif (pilsiz) veya aktif (pilli) olabilir.
Bu mikroçip 64 bit'den 2 KB'a kadar veri depolama özelliğine sahip olabilir ki bu da üzerinde bulunduğu ürünün üretim-sevk tarihi, sipariş numarası, müşteri bilgileri, seri numarası gibi önemli bilgileri kolayca taşıyabileceği anlamına gelir.
AKILLI ETİKET (SMART LABEL) NEDİR?
Akıllı etiket; bir RFID etiketi ile gözle okunabilen bilgiler ve çoğu zaman barkod baskısı da içeren kağıt etikeltlerdir. RFID yazıcılar (RFID printer) hem RFID çipi kodlama hem de etikete baskı işlemini aynı anda yaparak pratik bir kullanım sağlarlar.
RFID'NİN ÇALIŞMA PRENSİBİ NEDİR?
RFID etiketlerine bilgi yazılması ve bu bilgilerin gerektiğinde okunması radyo dalgaları ile yapılır. En yaygın olarak kullanılan pasif etiketler RFID okuyucu tarafından yayılan enerji ile aktive olurlar ve üzerlerindeki bilgiyi okuyucuya gönderirler. RFID okuyucular etiketlerden topladıkları bilgileri direk olarak yada network üzerinden, bu bilgiyi işleyecek olan bilgisayar/ yazılım sistemine iletirler. Gelen bu bilgi, aynı barkod sistemlerinde olduğu gibi kullanıcının istediği işlemlere uygun olarak işlenerek kullanılır, depolanır.
RFID'NİN TEMEL ÖZELLİKLERİ NELERDİR?
RFID etiketi okuyucu tarafından görünmeden ve uzak mesafeden (10 metre) okunabilir.
Etiket üzerindeki bilgi istenildiği zaman RFID okuyucu ile sınırsız kez değiştirilebilir.
Aynı anda birçok etiket okunabilir (300 ad/ sn).
Etiketler ortam koşullarından etkilenmeden çalışır. Uzun ömürlüdür.
RFID fiyatları ve sistem maliyetleri
RFID FİyatlarI VE SİStem Malİyetlerİ RFID sistemleri son yıllarda hızlı bir gelişme göstererek daha yaygın kullanım alanına sahip olmuştur. Bir RFID sistemi için bütçe oluşturmak istendiğinde, öncelikle sistemden neler beklendiği ve etiketlemenin hangi seviyede yapılacağının belirlenmesi gerekmektedir. Etiketleme ürün seviyesinde yapılabileceği gibi koli, palet veya konteyner seviyesinde de yapılabilir. Yine uygulamaya bağlı olarak RFID etiketler geri dönüşümlü biçimde kullanılarak maliyetler düşürülebilir. Ayrıca son dönemde performansı giderek arttırılan mobil okuyucular ile sabit sistemlere bağımlılık azaltılarak daha çok noktada veri toplama yapılabilirken maliyetlerde de tasarruf sağlanmaktadır. RFID sisteminin ana bileşenleri olan sabit okuyucu ve antenler, mobil okuyucular, RFID printerlar, yazılım, entegrasyon sabit maliyeti oluşturuken yıllık etiket tüketimide değişken maliyetleri oluşturur.
Her ülke kendi frekans planını düzenlemekte olupTürkiye'de de bu görev Telekomünikasyon Kurumu tarafından yürütülmektedir. Avrupa'daki spektrum kullanımını düzenleyen Avrupa Posta ve Telekomünikasyon Birliği'nin (European Conference of Postal and Telecommunications Administrations - CEPT) , UHF RFID için en son kabul ettiği standart ETSI EN 302 208'dir.
Bu standart RFID'nin 865 - 868 MHz frekans bandında, "listen before talk " (LBT) protokolü ile 2 W'a varan güç seviyeleri ile kullanılmasını öngörmektedir. Bu standart pek çok Avrupa ülkesinde kabul edilmiş ve yerel düzenlemelere yerleştirilmiştir.
Türkiye'de ise, 16 Mart 2007 tarihli ve 26464 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan "Kısa Mesafe Erişimli Telsiz Cihazlarının (KET) Kurma ve Kullanma Esasları Hakkındaki Yönetmelik" uyarınca, RFID sistemleri AB'ye uyumlu hale getirilmiş ve RFID kullanımının önü açılmıştır.
Bu yönetmeliği pdf formatında indirmek için tıklayınız .
RFID yazılımı
RFID YAZILIMI
Her firmaya ve her ihtiyaca uygun bir RFID yazılımı yapılması pratikte ne yazık ki mümkün olmamaktadır. Bunun başlıca sebebi her üretici firmanın cihazlarının yazılım ayrı kütüphanelerini desteklemesidir. İkinci ve daha da önemli sebep, her kullanıcının ihtiyacının birbirinden farklı olmasıdır. Bu nedenle ihtiyaca ve kullanılacak RFID ekipmanına göre spesifik yazılımlar geliştirilemekte ve müşterinin kullandığı kurumsal yazılım sistemi ile entegre edilmektedir.
Bu konuda Litum oldukça geniş bir tecrübe ve uygulama geçmişine sahiptir. Litum RFID yazılımları hem sabit hem de mobil okuyucular için modüler hale getirilmiş olup ihtiyacınıza göre optimize edilerek kısa bir süre içinde kullanıma hazır hale getirilir.
RFID sistem bileşenleri ve donanım
RFID SİSTEM BİLEŞENLERİ NELERDİR?
RFID sistemlerini mobil ve sabit uygulamalar olarak iki bölümde incelenebilir.
Sabit RFID sistemler: RFID okuyucular, RFID antenler (genelde her okuyucu için iki ya da dört antene ihtiyaç duyulmaktadır), ana bilgisayar, yazılım ve ışık, sensör gibi yan birimlerden oluşur. Bu sabit sistemlere RFID kapısı da denilmektedir. Bir kapıyı andıran RF alanı içerisinden geçen etiketli ürünlerin kimlik bilgilerini alır ve bilgisayar sistemine aktarırlar. Bu kapıların okuma genişliği 10 m civarındadır.
Mobil sistemlerin okuma/ yazma mesafesi ve gücü sabit sistemlere oranla daha sınırlı olmasına rağmen farklı noktalarda veri toplama/ işleme özelliğine sahip olmalarından dolayı uygulama ve maliyet avantajı sağlamaktadırlar. El okuyucuları bir mobil bilgisayar üzerine ilave edilmiş RFID modülünden oluşur ve okuma mesafesi 1 m civarındadır.
Her RFID okuyucu aynı zamanda bir RFID programlayıcı olarak da çalışır. Ancak yüksek hacimde etiket programlama için yaygın olarak RFID printer'lar kullanılmaktadır. Bu printer'lar ortalama olarak saniyede iki etiket programlama kapasitesine sahip oldukları gibi aynı zamanda etiket üzerine görsel olarak barkod basabilir, termal veya ribbon ile yazı yazdırabilir.
RFID OKUYUCULARIN OKUMA MESAFESİ NE KADARDIR?
UHF RFID okuyucular çevresel etkenlere göre değişkenlik göstermekle birlikte 10 metrelik bir alan içerisinde okuma ve yazma işlemini yapabilmektedir. Bu mesafe geniş bir fabrika kapısından geçen forklifteki ürünlerin tamamını aynı anda saymaya ve yazmaya yeterli bir mesafedir. Mobil RFID okuyucularda okuma mesafesi çevresel koşullara bağlı olarak 70 cm ile 1 m arasında değişmektedir. Bu mesafe bir çalışanın rafların önünden yürüyerek geçerken cihazı açarak fabrikada sayım yapmasına yetecek mesafedir.
RFID'nin MRP sistemleri ile entegrasyonu
RFID'nin MRP sistemleri ile entegrasyonu RFID sistemlerinin çalışabilmesi için "middleware" olarak adlandırılan bir ara yazılıma ihtiyaç duyulur. Bu ara yazılım, firmaların değişen ihtiyaçlarına uygun olarak entegratör firmalar tarafından çoğu kez o firmaya özel olarak geliştirilir. Ancak bu middleware ile firmanın kullandığı MRP sisteminin birlikte şekilde çalışması gerekir. Bu şekilde firma personeli alışkın olduğu şekilde veri alabilecek, rapolara ulaşabiliecek ve her işlem için farklı bir yazılım çalıştırmak zorunda kalmayacaktır. Bu nedenle RFID middleware'i, firmanın kullandığı kurumsal ERP/ MRP sistemine entegre edilir. Bu entegrasyon hizmeti RFID hizmetini veren firma ile firmanın kullandığı mevcut sistemin desteğini veren firma ile birlikte çalışarak, gerekli verilerin doğru yerlere yazılıp-okunmasını sağlayacak şekilde yapılır.
EPC ve EPC Global
(EPC - Electronic Product Code) Elektronik Ürün Koduyeni bir ürün tanımlama standardıdır. Firmaların barkodlar için var olan yerleşik standartlardan EPC'ye geçişi için bir yol belirlemek amacıyla, temel GTIN (Küresel Ticari Ürün Numarası) yapısı benimsenmiştir.
EPC, MIT Auto-ID Merkezi, 120'den fazla küresel kuruluş ve üniversite laboratuarları tarafından geliştirilmiştir. EPC Sistemi bir GS1 alt kuruluşu olan EPCglobal Inc. tarafından idare edilmektedir.
EPCglobal , küresel standartlar organizasyonları GS1 ve GS1 US™'in (eski adıyla Uniform Code Council, Inc.) ortak bir kuruluşudur. Elektronik Ürün Kodu ( Electronic Product Code) teknolojisinin sorumlu bir şekilde standartlaştırılması ve dünya çapında benimsenmesini sağlamak amacıyla kurulmuştur. EPCglobal Ağı için küresel standartlar geliştirmeye odaklanmış, endüstri liderleri ve kuruluşlarından oluşan, üyelik-tabanlı bir kuruluştur. Amacı, tedarik zinciri boyunca görünürlüğü ve etkinliği artırmak ve firmalarla ticari ortakları arasında yüksek kaliteli bilgi akışı sağlamaktır.
EPCglobal Sistemi, bir ürünün küresel olarak, tüm tedarik zinciri boyunca anında ve otomatik tanımlama ve takibini sağlamak için RFID teknolojisi, var olan iletişim ağı altyapısı ve Elektronik Ürün Kodunu (bir ürünü tekil ve özgün olarak tanımlamak için kullanılan bir numara) birleştiren, tedarik zincirinin gelişmiş etkinlik ve görünürlüğünü sağlayan yeni bir küresel sistemdir.
EPCglobal'ın Türkiye'deki temsilcisi TOBB bünyesindeki GS1 Türkiye'dir.
RFID etiketleri
RFID uygulamalarında en önemli detaylardan biri doğru etiketin seçimidir. Çalışma ortam koşulları, etiketlenecek ürünlerin yerleşimi, malzemenin hammaddesi, hedeflenen okuma mesafesi gibi faktörler etiket seçimini doğrudan etkilemektedir. Ayrıca üzerine baskı yapılabilecek etiketler, geniş hafıza kapasitesi, zorlu şartlara ve sıcaklıklara dayanım gibi ilave özellikler de aranması durumunda özel etiket seçimi yapılması gerekir. Bu seçimi yapmanızda, Litum gibi proje entegratörü firmalar, çalışma ortamınızda gerekli araştırmaları yaparak size doğrudan yardımcı olacaktır.
RFID etiketi üreticileri, birçok farklı tasarım ve özelliğe sahip etiketleri bu sebeplerle tasarlamaktadır. En yaygın etiket üreticileri Rafsec, Avery Dennison ve Alien Technology'dir. Bu firmalardan özellikle Avery Dennison, uygulamanıza bağlı olarak özel etiket tasarımı yapma opsiyonunu da kullanıcılarına sunar.
RFID frekanslar
RFID teknolojisinin pratikte kullanılan uygulamaları temel olarak üç ana frekans bandında çalışmaktadır.
Bunlar:
Low Frequency (LF) 125 kHz,
High Frequency (HF) 13.56 MHz,
Ultra High Frequency (UHF) 868 MHz ve
Genel bir kabul olarak frekansın artmasıyla birlikte okuma mesafesinin de arttığını söylemek doğru sayılabilir. 125 kHz bandında çalışan proximity okuyucular yaklaşık 3 cm -5 cm, 13.56 MHz bandında çalışan okuyucular 5 cm - 1 m, 868 MHz'de 2 m-10 m okuma mesafeleri, ortalama değerleri yansıtır. (Bu değerler pasif - üzerinde enerji kaynağı bulunmayan- etiketler için verilmiştir.)
RFID ve barkod
BARKOD
RFID
Okunabilmesi için insana ihtiyaç duyar
Okunabilmesi için insana ihtiyacı
yoktur
Sadece okunabilir
Hem bilgi kaydedilebilir, hem de kaydedilmiş bilgiler okunabilir
Görünenebilir olmalıdır
Görünür olmadan da okunabilir
Aynı anda sadece tek bir etiket okunabilir
Aynı anda birçok etiket okunabilir (~300 ad/sn)
Taklit edilmesi kolaydır
Taklit edilemez
Dış ve çevresel etkilere karşı yıpranmaya açıktır
Etiket ortalama ömrü 10 yıldır.Kimyasallar ve sıcaklık gibi ortam koşullarından etkilenmez.
Yakın mesafeden okunabilir
Okuma mesafesi 8 m. ye kadar artırılabilir
RFID bilgi kaynakları
AIM GLOBAL- Dünya çapındaki RFID tedarikçilerinden
oluşan bir organizasyon.
EPC GLOBAL-RFID standartlarının geliştirilmesinde ve uygulanmasında öncü kuruluş.
RFID JOURNAL-Dünya'nın en büyük RFID otoritelerinden olan ve RFID uygulamalarına geniş yer veren bağımsız bir kuluştur.
RFID GAZETTE - RFID teknolojisi hakkındaki yeniliklerin ve haberlerin izlenebileceği bir on-line magazin.
FRONTLINE SOLUTIONS- Tedarik zinciri yönetimi hakkında sayısız haber ve bilgiler içeren bir magazin.
GLOBAL ID - Global ID dünya çapındaki RFID üreticilerinden ve ürünlerinden, projelerinden haberler içerir.
SUPPLY CHAIN SYSTEMS MAGAZINE - Birçok tedarik zinciri yöneticisinin yakından takip ettiği sektörel bir yayın.
